W środę 26 lutego w siedzibie Parlamentu Europejskiego w Strasburgu będzie miał miejsce wernisaż wystawy oraz konferencja i dyskusja poświęcone dokończeniu projektu korytarza Dunaj-Odra-Łaba i włączeniu go do sieci TEN-T. Spotkanie odbędzie się pod patronatem prezydenta Republiki Czeskiej Milosa Zemana, który ma być także gościem honorowym konferencji.

Jak wiemy w ubiegłym roku Komisja Europejska określiła nowe ramy sieci transeuropejskich korytarzy transportowych (TEN-T), w których stale pomija się wodny korytarz DOL. Konferencja i wystawa ma służyć przedstawieniu Komisji Europejskiej studiów wykonalności oraz przybliżeniu i przedyskutowaniu w gronie środkowoeuropejskich polityków korzyści wynikających dla wszystkich zainteresowanych krajów oraz wypracowaniu wspólnego stanowiska w tej sprawie.

Inicjatorem wydarzenia jest czeski europoseł Vojtěch Mynář?, który wystosował zaproszenie na konferencję do Rady Kapitanów Żeglugi Śródlądowej. Był on gościem pierwszej konferencji zorganizowanej przez Radę Kapitanów w październiku 2013 w Laskowicach i wywarliśmy na nim spore wrażenie jako środowisko eksperckie zdeterminowane w działaniach na rzecz dróg wodnych - także transgranicznych jak Kanał Odra-Dunaj czy droga wodna Koźle-Ostrawa. Do Strasburga pojedzie prezes zarządu Stowarzyszenia "Rada Kapitanów" kpt. Czesław Szarek. Towarzyszyć mu będzie pełnomocnik prezydenta Kędzierzyna-Koźla do spraw Odry - Pani Gabriela Tomik.

Sprawy polsko-czeskiej współpracy w dziedzinie dróg wodnych ze szczególnym uwzględnieniem Górnej Odry od Raciborza do Koźla i drogi wodnej OKO (Ostrawa-Koźle) dyskutowane były na roboczym spotkaniu w siedzibie Urzędu Miasta Kędzierzyn-Koźle w dniu 10 stycznia 2014r. Udział w niej wzięli przedstawiciele RZGW Gliwice, Urzędów Żeglugi z Koźla i Wrocławia, Rady Kapitanów oraz samorządowcy z Koźla, Opola i Wrocławia. Stronę czeską reprezentowali Pvel Santarius, przedstawiciel Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Kraju Morawskośląskiego oraz Ivan Hošek - redaktor Plavba a Vodni Cesty. Spotkaniu przewodniczyła Pełnomocnik Prezydenta Miasta Kędzierzyn-Koźle ds. rzeki Odry - Gabriela Tomik.

Czesi od ponad stu lat podejmują szereg działań planistycznych, legislacyjnych i politycznych zabiegając o włączenie swoich dróg wodnych w sieć dróg europejskich, kładąc szczególny akcent na połączenie kanałowe z rzeką Odrą. Po stronie czeskiej Odra jest drogą wodną a istniejąca infrastruktura techniczna (mosty drogowe i kolejowe) spełnia wymogi przyszłej międzynarodowej drogi wodnej.

Wg informacji M.Marca przedstawiciela RZGW Gliwice ? po polskiej stronie rzeka Odra od Koźla do Raciborza posiada klasę drogi wodnej Ia. Do km 51,200 (miasto Racibórz) infrastruktura mostowa spełnia już dzisiaj warunki wymagane przez drogę wodną w klasie Vb. Na terenie miasta Racibórz jak i na dalszym odcinku Odry powyżej miasta, infrastruktura mostowa nie spełnia warunków przypisanych jakiejkolwiek klasie drogi wodnej. Istniejące rozwiązania wariantowe przebiegu drogi wodnej na odcinku od granicy państwa do Koźla wykorzystują odcinkowo koryto rzeki, a odcinkowo stanowią kanały lateralne. Rozwiązanie przebiegu drogi wodnej w obrębie miasta Racibórz musi z konieczności uwzględniać wykorzystanie trasy Kanału Ulgi okalającego miasto.

Problem zgłaszany przez przedstawiciela RZGW Gliwice o/Racibórz, pana R.Łagosza, to brak zarezerwowanych terenów pod drogę wodną na trasie Koźle - granica państwa ze strony samorządów lokalnych. Pełnomocnik Zarządu Województwa Dolnośląskiego ds. rzeki Odry J.Przybyszewska poinformowała obecnych, iż na ukończeniu jest proces przygotowywania planów zagospodarowania przestrzennego województw. Istnieje możliwość rozwiązania tego problemu na szczeblu samorządów niższego rzędu (przy porozumieniu Marszałków śląskiego i opolskiego w tej sprawie).

Odmienny zgoła pogląd na sprawę prezentuje M.Marzec (RZGW Gliwice o/Racibórz), który poinformował, że w sytuacji trwających konsultacji planów ?Modernizacji Odrzańskiej Drogi Wodnej do klasy III nie uwzględnia się odcinka Koźle - granica państwa ani też połączenia międzynarodowego tej drogi wodnej. Dzisiejsza gospodarka wodna i zależna od niej organizacja transportu wodnego musi już teraz zrewidować swoje poglądy i działania, gdyż zapisy ujęte w SRT 2020 (z perspektywą do 2030) dotyczące dróg wodnych na płaszczyźnie Ramowej Dyrektywy Wodnej są mocno rozbieżne ze spodziewanymi efektami gospodarczymi, co wyraźnie akcentuje UE.

Przewodniczący Stowarzyszenia Rada Kapitanów kpt.ż.śródl. Cz.Szarek) w krótkiej wypowiedzi wychodząc ze stanu obecnego Odrzańskiej Drogi Wodnej (III klasa) przedstawił możliwości perspektywicznych przewozów mas towarowych i wynikających z nich wpływów do budżetu państwa. W oparciu o przedstawioną symulację podkreślił konieczność zmiany schematu myślowego kręgów decyzyjnych. Tak więc przy kl. III ODW i zaniechaniu działań prożeglugowych budżet państwa traci ponad 32 mln PLN rocznie, przy zakładanej kl. IV jest to wielkość rzędu 64 mln PLN, a przy klasie Vb wielkość ta przekracza 100 mln PLN rocznie. Zaznaczył, że przedstawione przez niego wielkości wynikają z obowiązujących dziś stawek za korzystanie z drogi wodnej. Osobnym zagadnieniem pozostają korzyści z tytułu utworzonych ?na lądzie? miejsc pracy związanych z obsługą żeglugi śródlądowej, podniesienia bezpieczeństwa hydrologicznego (susza i powódź), stabilizacji warunków wodno-gruntowych dla rolnictwa, gospodarki leśnej i środowiska, korzyści w zakresie energetyki wodnej.

Pan P.Santarius, przedstawiciel Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Kraju Morawskośląskiego, przedstawił następujące fakty ze strony czeskiej:

1) W Dzienniku Europejskim ogłoszone zostało stanowisko Rządu Czeskiego w sprawie przystąpienia do działań na rzecz połączenia dróg wodnych Dunaj ? Odra - Łaba. Podkreślił, że Bruksela przyjęła deklarację Czechów i oczekuje do końca 2015 roku na przedstawienie działań planistycznych: projektu gospodarczego DOL.

2) Ponadto trwa dialog międzyrządowy w sprawie powiązania polityki transportowej Polski i Czech, w którym oprócz dróg kołowych i kolejowych ? wymienia się drogę wodną Odra-Dunaj.

3) Wspomniał też o stałej Komisji międzynarodowej, która zostanie powołana dla działań na rzecz realizacji DOL. Proponował wsparcie lobbingowe w Warszawie i Pradze dla realizacji Projektu DOL, a ponadto podkreślił wagę działań samorządowych w lobbowaniu porozumienia pomiędzy Marszałkami dwóch regionów opolskiego i śląskiego.

Stwierdził, że również po czeskiej stronie trwające planowanie przestrzenne w zakresie drogi wodnej DOL wymagało ujednolicenia i dwa lata temu Rząd czeski podjął zdecydowane działanie na rzecz uporządkowania tego procesu. Dziś cala Republika Czeska posiada w planie przestrzennym wszystkich szczebli Drogę Wodną DOL.

P.Santarius (umocowany przez Hejtmana Kraju Morawskośląskiego) proponuje Porozumienie Regionów TRITIA (Śląsk, Śląsk Opolski, Kraj Morawskośląski, Kraj Żiliński) w sprawie wspólnego przygotowania Studium Wykonalności dla DOL na odcinku Koźle - Ostrawa. Czesi zakładają możliwość osiągnięcia stanu użytkowego odcinka drogi wodnej Koźle - Ostrawa już w 2025 roku. Władze regionu morawskośląskiego interesuje jak najszybsza w czasie możliwość uruchomienia połączeń żeglugowych na odcinku Ostrawa - Szczecin. Hejtman widzi osiągnięcie celów transportowych czterech uczestników EUWT TRITIA poprzez uruchomienie wspólnych działań na rzecz Studium Wykonalności Kanału Ostrawa - Koźle.

G.Tomik przypomniała Konferencję ?TRANSPORT 2013? w Ostrawie 5-6 listopada ub. roku, podczas której jako uczestnik panelu Drogi wodne wskazała regiony TRiTII jako miejsce styku interesów transportowych dwóch EUWT: tj. TRITIA i nowopowstały CETC EUWT. Odcinek drogi wodnej Koźle - Ostrawa stanowi podstawowy etap planowania korytarzy transportowych: Bałtyk - Adriatyk oraz CETC-ROUTE65 (tj. możliwość lokalizacji nowego Międzynarodowego Centrum Logistycznego w Gorzyczkach oraz wykorzystanie istniejących portów w Koźlu i Gliwicach). Taki projekt wiąże się z koncepcją budowy Kanału Śląskiego (połączenia Wisły z Odrą w ich górnym biegu), co da zwielokrotniony efekt transportowy i gospodarczy w skali kraju. Pan Hoszek potwierdził, że w 1992 roku KE wyraziła zgodę na pobór 10 m3/s wody z Dunaju w celu zasilania połączenia DOL.

Pełnomocnik Zarządu Województwa Dolnośląskiego J.Przybyszewska zasygnalizowała mogące wystąpić problemy środowiskowe (niedozwolony w RDW przerzut wody pomiędzy zlewniami), jednak otrzymała odpowiedź ze strony delegacji czeskiej o zdecydowanej w tej sprawie postawie Brukseli, uznającej względy gospodarcze, ochronę przeciwpowodziową i alimentację wody na rzecz dróg wodnych jako nadrzędne nad względami środowiskowymi, co znakomicie przedstawia przykład połączenia Dunaju z Renem. Strona czeska informuje, iż działa w obrębie ?Ustawy o dokończeniu budowy połączenia wodnego DOL? podjętej w 1901 roku (!), która obecnie zostanie poddana nowelizacji i będzie podstawą dalszych działań. W Polsce inwestycja pn. Kanał Odra-Dunaj została rozpoczęta oddaniem do użytku w 1970 r. Kanału Kędzierzyńskiego (początkowego 6 km odcinka Kanału Odra ? Dunaj).

Przedstawiony do konsultacji społecznych projekt Dokumentu Implementacyjnego do SRT 2020 zawiera program działań modernizacyjnych do klasy III istniejącej Odrzańskiej Drogi Wodnej bez odcinka połączenia wodnego Koźle ? Ostrawa, będącego tematem spotkania. Istotne jest, aby planowana modernizacja ODW podnosiła parametry drogi wodnej do klasy międzynarodowej z uwagi na wspólnotowy charakter działań i przyszłe włączenie do sieci bazowej TEN-T wymagającej minimum IV kl. drogi wodnej.

W odpowiedzi na sugestię ze strony czeskiej o potrzebie współpracy między stowarzyszeniami z Czech i Polski, Przewodniczący Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Żeglugi Śródlądowej i Dróg Wodnych Cz.Szarek złożył oświadczenie o pełnej gotowości przystąpienia do współpracy z każdą organizacją ukierunkowaną na rozwój dróg wodnych i żeglugi śródlądowej. Projekt takiej umowy pomiędzy Sdrużeni pro rozvoj Moravskoslezskeho kraje a Stowarzyszeniem na rzecz rozwoju żeglugi śródlądowej i dróg wodnych ?Rada Kapitanów Żeglugi Śródlądowej? został właśnie przesłany stronie czeskiej i po przetłumaczeniu zostanie podpisany przez przedstawicieli obydwu stowarzyszeń.